Η Μόσχα απέστειλε επίσημη επιστολή στην οποία προειδοποιεί ότι περαιτέρω πορεία ένταξης της Αρμενίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να οδηγήσει σε επανεξέταση υφιστάμενων συμφωνιών συνεργασίας
Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να ανακοινώσει νέο πακέτο οικονομικής στήριξης προς την Αρμενία ύψους άνω των 50 εκατομμυρίων ευρώ παρουσιάστηκε στις Βρυξέλλες ως απόδειξη της «ισχυρότερης από ποτέ» συνεργασίας μεταξύ των δύο πλευρών.
Πίσω όμως από τις δηλώσεις της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen και τις υποσχέσεις για πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά, πολλοί αναλυτές βλέπουν μια διαφορετική εικόνα: μια επικίνδυνη γεωπολιτική επιλογή του Ερεβάν που ενδέχεται να κοστίσει στην Αρμενία πολύ περισσότερα από όσα μπορεί να της προσφέρει η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ της Ursula von der Leyen και του πρωθυπουργού Nikol Pashinyan πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις μεταξύ Αρμενίας και Ρωσίας βρίσκονται στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δεκαετιών.
Οι Βρυξέλλες έσπευσαν να παρουσιάσουν τη χρηματοδότηση ως απάντηση στους περιορισμούς που επέβαλε η Ρωσία σε σειρά αρμενικών προϊόντων, από λουλούδια και μεταλλικά νερά μέχρι αλκοολούχα ποτά, φρούτα και λαχανικά.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έκανε λόγο για «οικονομική πίεση» από τη Μόσχα, υποσχόμενη παράλληλα μεγαλύτερη πρόσβαση των αρμενικών προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά.
Ωστόσο, πίσω από τις ωραίες δηλώσεις, το βασικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο: μπορεί πραγματικά η Ευρωπαϊκή Ένωση να αντικαταστήσει τη Ρωσία ως βασικό οικονομικό και στρατηγικό εταίρο της Αρμενίας;
Τα 50 εκατομμύρια ευρώ και η σκληρή πραγματικότητα
Οι Βρυξέλλες προβάλλουν το ποσό των 50 εκατομμυρίων ευρώ ως ένδειξη έμπρακτης στήριξης προς την Αρμενία.
Όμως το ποσό αυτό μοιάζει εξαιρετικά μικρό μπροστά στο μέγεθος της οικονομικής διασύνδεσης της χώρας με τη Ρωσία.
Για δεκαετίες η αρμενική οικονομία βασίστηκε σε προνομιακή πρόσβαση στη ρωσική αγορά, σε φθηνή ενέργεια, σε ειδικές εμπορικές συμφωνίες και στη συμμετοχή της χώρας στην Ευρασιατική Οικονομική Ένωση.
Η Ρωσία παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους της Αρμενίας, ενώ εκατοντάδες χιλιάδες Αρμένιοι εργάζονται ή έχουν εργαστεί στη ρωσική αγορά εργασίας.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, τα 50 εκατομμύρια ευρώ μοιάζουν περισσότερο με πολιτικό μήνυμα παρά με πραγματική οικονομική απάντηση στις πιθανές απώλειες που θα μπορούσε να υποστεί η χώρα σε περίπτωση περαιτέρω επιδείνωσης των σχέσεών της με τη Μόσχα.
Το διπλό παιχνίδι του Pashinyan
Η κυβέρνηση του Nikol Pashinyan προσπαθεί εδώ και μήνες να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο κόσμους.
Από τη μία πλευρά προωθεί τη διαδικασία προσέγγισης με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Από την άλλη, επιμένει ότι δεν επιθυμεί να εγκαταλείψει την Ευρασιατική Οικονομική Ένωση και επιδιώκει να διατηρήσει τις οικονομικές σχέσεις με τη Ρωσία.
Ωστόσο, στη Μόσχα ολοένα και περισσότεροι αξιωματούχοι θεωρούν ότι αυτή η πολιτική δεν μπορεί να συνεχιστεί επ' αόριστον.
Ο Vladimir Putin έχει ήδη ζητήσει να υπάρξει σαφής απόφαση για το μέλλον της χώρας, προτείνοντας ακόμη και τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος σχετικά με τη στρατηγική κατεύθυνση της Αρμενίας.
Το μήνυμα της ρωσικής πλευράς είναι ξεκάθαρο: η συμμετοχή σε δύο ανταγωνιστικά οικονομικά και πολιτικά μπλοκ δεν μπορεί να συνεχιστεί χωρίς συνέπειες.
Οι τελευταίες προειδοποιήσεις της Μόσχας
Η Ρωσία δεν περιορίστηκε σε διπλωματικές δηλώσεις.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επιβεβαιώθηκαν και από το αρμενικό υπουργείο Εξωτερικών, η Μόσχα απέστειλε επίσημη επιστολή στην οποία προειδοποιεί ότι περαιτέρω πορεία ένταξης της Αρμενίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να οδηγήσει σε επανεξέταση υφιστάμενων συμφωνιών συνεργασίας.
Ανάμεσα σε αυτές περιλαμβάνονται συμφωνίες για την προμήθεια φυσικού αερίου, πετρελαϊκών προϊόντων και φυσικών διαμαντιών.
Οι δηλώσεις της Maria Zakharova ήταν ακόμη πιο σκληρές.
Η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών ξεκαθάρισε ότι η Ρωσία δεν πρόκειται να χρηματοδοτήσει την ευρωπαϊκή πορεία της Αρμενίας ούτε να καλύψει το κόστος μιας στρατηγικής επιλογής που στρέφεται εναντίον των υφιστάμενων δομών συνεργασίας.
Ανάλογο μήνυμα έστειλε και ο Sergei Shoigu, προειδοποιώντας ότι η διάρρηξη των οικονομικών δεσμών με την Ευρασιατική Οικονομική Ένωση θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές οικονομικές δυσκολίες για την Αρμενία.
Οι μεγάλες υποσχέσεις των Βρυξελλών
Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιμένει ότι η συνεργασία με την Αρμενία βρίσκεται σε ιστορικά υψηλό επίπεδο.
Οι Βρυξέλλες επικαλούνται την παροχή βοήθειας σε χιλιάδες επιχειρήσεις, τη δημιουργία θέσεων εργασίας, τα σχέδια απελευθέρωσης του καθεστώτος θεωρήσεων και τη στήριξη θεσμικών μεταρρυθμίσεων.
Παράλληλα, προωθούν σχέδια μετατροπής της Αρμενίας σε διαμετακομιστικό κόμβο μεταξύ Ευρώπης, Νοτίου Καυκάσου και Κεντρικής Ασίας.
Το πρόβλημα είναι ότι παρόμοιες υποσχέσεις έχουν ακουστεί πολλές φορές στο παρελθόν σε διάφορες χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης.
Πολλοί επικριτές των ευρωπαϊκών πολιτικών υποστηρίζουν ότι οι Βρυξέλλες προσφέρουν πολιτικές διακηρύξεις, χρηματοδοτικά προγράμματα περιορισμένης κλίμακας και υποσχέσεις για μελλοντικά οφέλη, χωρίς να μπορούν να αντικαταστήσουν άμεσα τα οικονομικά δίκτυα και τις αγορές από τις οποίες εξαρτώνται οι τοπικές οικονομίες.
Η Ευρώπη υπόσχεται, η Αρμενία ρισκάρει
Η πραγματικότητα είναι ότι η Αρμενία βρίσκεται μπροστά σε μια από τις πιο κρίσιμες στρατηγικές αποφάσεις της σύγχρονης ιστορίας της.
Η κυβέρνηση Pashinyan επιδιώκει να παρουσιάσει την ευρωπαϊκή πορεία ως μια διαδικασία χωρίς κόστος και χωρίς ανάγκη επιλογής στρατοπέδου.
Ωστόσο, τόσο οι δηλώσεις της ρωσικής ηγεσίας όσο και οι εξελίξεις των τελευταίων μηνών δείχνουν ότι αυτή η προσέγγιση γίνεται ολοένα και δυσκολότερη.
Οι Βρυξέλλες υπόσχονται οικονομική στήριξη, θεσμικές μεταρρυθμίσεις και στενότερη συνεργασία.
Η Ρωσία υπενθυμίζει τα υπαρκτά οικονομικά, ενεργειακά και εμπορικά δεδομένα.
Ανάμεσα στις δύο πλευρές βρίσκεται η Αρμενία, η οποία καλείται να αποφασίσει αν θα συνεχίσει την παραδοσιακή στρατηγική ισορροπιών ή αν θα προχωρήσει σε μια βαθύτερη αναδιάταξη της εξωτερικής και οικονομικής της πολιτικής.
Το βέβαιο είναι ότι οι εξελίξεις των επόμενων μηνών θα καθορίσουν όχι μόνο τις σχέσεις της χώρας με τη Ρωσία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και το συνολικό γεωπολιτικό μέλλον της στον Νότιο Καύκασο.
www.bankingnews.gr
Πίσω όμως από τις δηλώσεις της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen και τις υποσχέσεις για πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά, πολλοί αναλυτές βλέπουν μια διαφορετική εικόνα: μια επικίνδυνη γεωπολιτική επιλογή του Ερεβάν που ενδέχεται να κοστίσει στην Αρμενία πολύ περισσότερα από όσα μπορεί να της προσφέρει η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ της Ursula von der Leyen και του πρωθυπουργού Nikol Pashinyan πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις μεταξύ Αρμενίας και Ρωσίας βρίσκονται στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δεκαετιών.
Οι Βρυξέλλες έσπευσαν να παρουσιάσουν τη χρηματοδότηση ως απάντηση στους περιορισμούς που επέβαλε η Ρωσία σε σειρά αρμενικών προϊόντων, από λουλούδια και μεταλλικά νερά μέχρι αλκοολούχα ποτά, φρούτα και λαχανικά.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έκανε λόγο για «οικονομική πίεση» από τη Μόσχα, υποσχόμενη παράλληλα μεγαλύτερη πρόσβαση των αρμενικών προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά.
Ωστόσο, πίσω από τις ωραίες δηλώσεις, το βασικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο: μπορεί πραγματικά η Ευρωπαϊκή Ένωση να αντικαταστήσει τη Ρωσία ως βασικό οικονομικό και στρατηγικό εταίρο της Αρμενίας;
Τα 50 εκατομμύρια ευρώ και η σκληρή πραγματικότητα
Οι Βρυξέλλες προβάλλουν το ποσό των 50 εκατομμυρίων ευρώ ως ένδειξη έμπρακτης στήριξης προς την Αρμενία.
Όμως το ποσό αυτό μοιάζει εξαιρετικά μικρό μπροστά στο μέγεθος της οικονομικής διασύνδεσης της χώρας με τη Ρωσία.
Για δεκαετίες η αρμενική οικονομία βασίστηκε σε προνομιακή πρόσβαση στη ρωσική αγορά, σε φθηνή ενέργεια, σε ειδικές εμπορικές συμφωνίες και στη συμμετοχή της χώρας στην Ευρασιατική Οικονομική Ένωση.
Η Ρωσία παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους της Αρμενίας, ενώ εκατοντάδες χιλιάδες Αρμένιοι εργάζονται ή έχουν εργαστεί στη ρωσική αγορά εργασίας.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, τα 50 εκατομμύρια ευρώ μοιάζουν περισσότερο με πολιτικό μήνυμα παρά με πραγματική οικονομική απάντηση στις πιθανές απώλειες που θα μπορούσε να υποστεί η χώρα σε περίπτωση περαιτέρω επιδείνωσης των σχέσεών της με τη Μόσχα.
Το διπλό παιχνίδι του Pashinyan
Η κυβέρνηση του Nikol Pashinyan προσπαθεί εδώ και μήνες να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο κόσμους.
Από τη μία πλευρά προωθεί τη διαδικασία προσέγγισης με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Από την άλλη, επιμένει ότι δεν επιθυμεί να εγκαταλείψει την Ευρασιατική Οικονομική Ένωση και επιδιώκει να διατηρήσει τις οικονομικές σχέσεις με τη Ρωσία.
Ωστόσο, στη Μόσχα ολοένα και περισσότεροι αξιωματούχοι θεωρούν ότι αυτή η πολιτική δεν μπορεί να συνεχιστεί επ' αόριστον.
Ο Vladimir Putin έχει ήδη ζητήσει να υπάρξει σαφής απόφαση για το μέλλον της χώρας, προτείνοντας ακόμη και τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος σχετικά με τη στρατηγική κατεύθυνση της Αρμενίας.
Το μήνυμα της ρωσικής πλευράς είναι ξεκάθαρο: η συμμετοχή σε δύο ανταγωνιστικά οικονομικά και πολιτικά μπλοκ δεν μπορεί να συνεχιστεί χωρίς συνέπειες.
Οι τελευταίες προειδοποιήσεις της Μόσχας
Η Ρωσία δεν περιορίστηκε σε διπλωματικές δηλώσεις.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επιβεβαιώθηκαν και από το αρμενικό υπουργείο Εξωτερικών, η Μόσχα απέστειλε επίσημη επιστολή στην οποία προειδοποιεί ότι περαιτέρω πορεία ένταξης της Αρμενίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να οδηγήσει σε επανεξέταση υφιστάμενων συμφωνιών συνεργασίας.
Ανάμεσα σε αυτές περιλαμβάνονται συμφωνίες για την προμήθεια φυσικού αερίου, πετρελαϊκών προϊόντων και φυσικών διαμαντιών.
Οι δηλώσεις της Maria Zakharova ήταν ακόμη πιο σκληρές.
Η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών ξεκαθάρισε ότι η Ρωσία δεν πρόκειται να χρηματοδοτήσει την ευρωπαϊκή πορεία της Αρμενίας ούτε να καλύψει το κόστος μιας στρατηγικής επιλογής που στρέφεται εναντίον των υφιστάμενων δομών συνεργασίας.
Ανάλογο μήνυμα έστειλε και ο Sergei Shoigu, προειδοποιώντας ότι η διάρρηξη των οικονομικών δεσμών με την Ευρασιατική Οικονομική Ένωση θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές οικονομικές δυσκολίες για την Αρμενία.
Οι μεγάλες υποσχέσεις των Βρυξελλών
Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιμένει ότι η συνεργασία με την Αρμενία βρίσκεται σε ιστορικά υψηλό επίπεδο.
Οι Βρυξέλλες επικαλούνται την παροχή βοήθειας σε χιλιάδες επιχειρήσεις, τη δημιουργία θέσεων εργασίας, τα σχέδια απελευθέρωσης του καθεστώτος θεωρήσεων και τη στήριξη θεσμικών μεταρρυθμίσεων.
Παράλληλα, προωθούν σχέδια μετατροπής της Αρμενίας σε διαμετακομιστικό κόμβο μεταξύ Ευρώπης, Νοτίου Καυκάσου και Κεντρικής Ασίας.
Το πρόβλημα είναι ότι παρόμοιες υποσχέσεις έχουν ακουστεί πολλές φορές στο παρελθόν σε διάφορες χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης.
Πολλοί επικριτές των ευρωπαϊκών πολιτικών υποστηρίζουν ότι οι Βρυξέλλες προσφέρουν πολιτικές διακηρύξεις, χρηματοδοτικά προγράμματα περιορισμένης κλίμακας και υποσχέσεις για μελλοντικά οφέλη, χωρίς να μπορούν να αντικαταστήσουν άμεσα τα οικονομικά δίκτυα και τις αγορές από τις οποίες εξαρτώνται οι τοπικές οικονομίες.
Η Ευρώπη υπόσχεται, η Αρμενία ρισκάρει
Η πραγματικότητα είναι ότι η Αρμενία βρίσκεται μπροστά σε μια από τις πιο κρίσιμες στρατηγικές αποφάσεις της σύγχρονης ιστορίας της.
Η κυβέρνηση Pashinyan επιδιώκει να παρουσιάσει την ευρωπαϊκή πορεία ως μια διαδικασία χωρίς κόστος και χωρίς ανάγκη επιλογής στρατοπέδου.
Ωστόσο, τόσο οι δηλώσεις της ρωσικής ηγεσίας όσο και οι εξελίξεις των τελευταίων μηνών δείχνουν ότι αυτή η προσέγγιση γίνεται ολοένα και δυσκολότερη.
Οι Βρυξέλλες υπόσχονται οικονομική στήριξη, θεσμικές μεταρρυθμίσεις και στενότερη συνεργασία.
Η Ρωσία υπενθυμίζει τα υπαρκτά οικονομικά, ενεργειακά και εμπορικά δεδομένα.
Ανάμεσα στις δύο πλευρές βρίσκεται η Αρμενία, η οποία καλείται να αποφασίσει αν θα συνεχίσει την παραδοσιακή στρατηγική ισορροπιών ή αν θα προχωρήσει σε μια βαθύτερη αναδιάταξη της εξωτερικής και οικονομικής της πολιτικής.
Το βέβαιο είναι ότι οι εξελίξεις των επόμενων μηνών θα καθορίσουν όχι μόνο τις σχέσεις της χώρας με τη Ρωσία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και το συνολικό γεωπολιτικό μέλλον της στον Νότιο Καύκασο.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών